Sonsuzluk havuzu maliyeti: normal havuza göre ne artar?

Karşılaştırmanın anlamlı olması için iki havuzun yüzey alanı, derinliği ve kaplama sınıfı sabit tutulur. Değişen tek şey su seviyesinin nasıl tutulduğudur. Skimmerli havuzda su, kenar taşının birkaç santimetre altında durur ve yüzey suyu skimmer ağzından çekilir. Taşan kenarlı havuzda su, savak kotunun üstünde durur ve sürekli olarak dışarı akar; akan hacmin bir yerde toplanıp geri basılması gerekir. Aşağıdaki tablo bu tek farkın hangi kalemlere dağıldığını gösterir.

Bu sekiz satırın toplamı, düz ya da hafif eğimli arazide aynı ölçüdeki skimmerli havuza göre yaklaşık yüzde 25 ile 40 arasında bir artış üretir. Aralığın alt ucu tek taşan kenarlı, denge deposu havuz gövdesiyle bitişik dökülen, düz zemindeki projelerdir. Üst uç, iki ya da üç kenarı taşan, deposu ayrı konumda kalan ve şev kenarında oturan projelerdir. Bu bir fiyat tarifesi değil, tamamlanmış işlerdeki kalem dağılımına dayanan bir saha gözlemidir; arazi eğimi arttıkça statik kalemi aralığın da dışına çıkabilir.

Taşan kenarlı havuzda su seviyesi savak kotunda sabit tutulmak zorundadır. Havuza bir kişi girdiğinde, rüzgâr dalga oluşturduğunda ya da pompa durduğunda savaktan aşağı akan hacmin bir yerde bekletilmesi gerekir; bu hacim denge deposudur. Deponun ölçüsü genel olarak havuz yüzey hacminin yüzde 8 ile 10'u kadar alınır. Yüzey hacmi burada havuz yüzey alanının, savak kotu ile çalışma seviyesi arasındaki farkla çarpımı değil, dinamik yükün karşılığıdır: kullanıcı deplasmanı, savak üzerindeki su tabakası ve boru hattındaki durgun hacim toplanarak bulunur.

Depo, kendi başına küçük bir betonarme havuz gibi projelendirilir. Kazı, grobeton, donatı, kalıp, su yalıtımı, havalandırma, kapak ve içindeki ekipman bağlantıları ayrı ayrı bütçelenir. Bir sonsuzluk havuzunda ek kalemlerin toplamı içinde deponun payı çoğu projede en büyük tek kalemdir ve tek başına toplam ek maliyetin üçte biri ile yarısı arasında yer tutar. Deponun konumu bu payı doğrudan değiştirir: havuz gövdesinin yanına, aynı kazı çukuruna ve mümkünse ortak perde duvarla dökülen bir depo ile bahçenin başka bir noktasına ayrıca kazılan depo arasında kazı, kalıp ve boru metrajı bakımından belirgin fark vardır.

Savak, hidrolikte bilinen bir yapıdır: akış debisi savak boyu, akış katsayısı ve savak üstündeki su yüksekliğine bağlıdır ve yatay savakta yükseklik üssü 3/2'dir. Bunun pratik karşılığı şudur: savak üstündeki su tabakası birkaç milimetre olduğu için, kotta oluşan bir milimetrelik sapma o noktadaki akışı yüzde onlarca değiştirir. Kotu 3 mm alçak kalan bir metrelik bölüm suyu kendine çeker, komşu bölümlerde perde kesilir ve kenar boyunca eşit bir su tabakası oluşmaz.

Bu yüzden taşan kenarın kalıbı, mastarı ve taş kaplaması standart havuz kenarından farklı bir işçilik sınıfına girer. Kalıp lazer nivo ile kurulur, beton döküm sonrası kot ölçülür, gerekirse savak yüzü taşlanarak düzeltilir, kenar taşı derzsiz ya da çok ince derzle yerine oturtulur ve su verildikten sonra kenar boyunca noktasal rötuş yapılır. Aynı metrajdaki standart kenar taşı işçiliğine göre bu adımların toplamı, kenar metresi başına iki ile üç katı işçilik saatine karşılık gelir. Kalem olarak bakıldığında malzeme farkı sınırlıdır; artan şey neredeyse tamamen adam saattir.

İkinci sirkülasyon hattı da aynı hassasiyetin sonucudur. Filtrasyon hattı suyu temizlerken, taşırma hattı denge deposundaki suyu havuza sabit debiyle geri basar ve savak üzerindeki tabakayı besler. Bu ikinci pompa filtrasyon pompasından bağımsız seçilir; debisi savak boyuna göre hesaplanır, emişi deponun en alt kotundan alınır ve kuru çalışmaya karşı seviye şamandırasıyla kilitlenir. Bütçede karşılığı yalnız pompa değildir: ikinci vana grubu, çek valf, ek boru metrajı, pano çıkışı ve kablo da aynı kalemin parçasıdır.

Taşan kenarlı havuzların çoğu manzaraya bakan bir şevin kenarına oturur; kenarın altında zemin devam etmez. Wikipedia'nın belirttiği gibi bu havuzların maliyeti, yamaca bağlanmalarını sağlayan temel sistemleri yüzünden belirgin biçimde büyür ve zorlu arazide sağlam bir statik çözüm zorunlu hale gelir. Bu noktada iki farklı kalem devreye alınır ve ikisi de havuzun kendisiyle değil, havuzun durduğu zeminle ilgilidir.

İstinat duvarı, arkasındaki zeminin yanal itmesini karşılayan yapıdır. Yanal toprak basıncı üstte sıfırdan başlar ve derinlikle artar; karşılanmazsa duvar devrilir ya da kayar. Ağırlık duvarları kütlesiyle, konsol duvarlar ise ters T biçiminde donatılı betonarme gövdeyle bu itmeyi düşey yüke çevirir ve donma derinliğinin altına inen rijit bir temel ister. Duvarın arkasındaki drenaj bir tercih değil, hidrostatik basıncın birikmesini önleyen zorunlu detaydır. Havuz gövdesi bu duvarın hemen önünde ya da üzerinde durduğunda, duvar artık peyzaj elemanı değil havuzun taşıyıcı sistemidir ve maliyeti havuz kalemine yazılır.

Zemin taşıma gücü yetersiz kaldığında ya da sağlam tabaka derindeyse çözüm derin temeldir. Fore kazık, delinen kuyunun donatı ve betonla doldurulmasıyla yapılan kazık tipidir; çakma kazıklara göre daha büyük çap ve daha sert tabakalarda çalışmaya izin verir. Yükü havuz gövdesinden alıp derindeki sağlam tabakaya aktarır. Kazık kalemi giren bir projede sonuç net biçimde değişir: ek maliyet artık yüzde 25 ile 40 bandının içinde tarif edilemez, çünkü kazık adedi, çapı ve boyu tamamen zemin etüdüne bağlıdır ve kendi başına havuz gövdesi kadar yer tutabilir. Bu yüzden şevli arazideki bir havuz projesinde zemin etüdü, mimari çizimden önce yapılır.

İlk yatırım farkı kadar konuşulması gereken ikinci başlık, havuz kullanıma alındıktan sonraki yıllık giderdir. Burada iki kalem ayrışır. Birincisi buharlaşmadır: savaktan akan ince su tabakası havayla temas eden yüzeyi belirgin biçimde büyütür, akış hareketi yüzeydeki durgun nem tabakasını sürekli dağıtır ve rüzgâra açık bir manzara kenarında bu etki katlanır. Aynı yüzey alanındaki skimmerli havuza göre su tamamlama ihtiyacı artar; su ısıtılıyorsa buharlaşma kaybı doğrudan enerji kaybı olarak da geri döner.

İkincisi pompa saatidir. Skimmerli havuzda filtrasyon pompası günün belirli saatlerinde çalışır ve durduğunda havuzun görüntüsü değişmez. Taşan kenarlı havuzda savak yalnız taşırma pompası çalışırken görünür; pompa durunca su seviyesi savak kotunun altına düşer ve kenar kurur. Havuzun görsel olarak çalışır durumda kalması istendiği sürece ikinci pompa da çalışır. Yıllık elektrik giderindeki fark buradan doğar ve kullanım senaryosuna bağlıdır: sürekli çalıştırılan bir otel havuzu ile yalnız akşam saatlerinde devreye alınan bir villa havuzu arasında ciddi fark vardır. Değişken devirli (frekans kontrollü) taşırma pompası ve otomasyon üzerinden saat programı, bu kalemi kısan iki karardır.

Üçüncü bir gider kalemi de bakım tarafındadır. Denge deposu havuz suyunun bir parçasıdır; içinde tortu birikir, duvarında biyofilm oluşabilir ve periyodik olarak boşaltılıp temizlenmesi gerekir. Depoya erişim kapağı, aydınlatma ve havalandırma proje aşamasında düşünülmediğinde bu temizlik her seferinde ayrı bir işe dönüşür. Proje ve havuz yapımı aşamasında deponun kapak ölçüsüne ayrılan yarım gün, sonraki yıllarda tekrar tekrar geri kazanılır.

Ek maliyeti aşağı çeken kararların tamamı proje aşamasında verilir; hiçbiri uygulama başladıktan sonra geri alınamaz. Birincisi kenar sayısıdır: tek taşan kenar ile üç taşan kenar arasındaki fark yalnız savak metrajı değil, taşma kanalı uzunluğu, depo hacmi ve pompa debisidir. Manzara çoğu parselde tek yöndedir; diğer kenarları skimmerli ya da düz taşma kanallı bitirmek görüntüyü bozmadan ek kalemleri belirgin biçimde küçültür. İkincisi deponun konumu ve kalıbıdır: havuz gövdesiyle ortak perde duvar paylaşan, aynı kazı çukurunda ve aynı döküm gününde tamamlanan bir depo, ayrı kazılan depoya göre kazı, kalıp, işçilik ve boru kalemlerinin hepsinde tasarruf üretir. Üçüncüsü, savak taşının önceden ölçüye göre işlenmiş olarak sahaya gelmesidir; şantiyede kesim, hem fire hem işçilik saati demektir.

Teklifler arasındaki farkın büyük bölümü çoğu zaman fiyat politikasından değil, bu on satırın bazılarının teklifte hiç bulunmamasından doğar. Denge deposunu yazmayan, statik kalemini varsayıma bırakan ya da tek pompayla iş gören bir teklif düşük görünür; eksik kalemler uygulama sırasında ek iş olarak geri gelir. Kalemleri aynı başlıklara oturtmadan yapılan karşılaştırma, iki farklı işi kıyaslamaktır.

Kullanılan tekniklerin hiçbiri havuz sektörüne özgü değildir. Savak, akarsu ve drenaj mühendisliğinde debi ölçmek ve seviye tutmak için kullanılan klasik yapıdır; havuz kenarına taşındığında ölçme işlevi görüntüye dönüşmüş, hesap aynı kalmıştır. İstinat duvarı ve fore kazık yol, liman ve bina temeli mühendisliğinden aktarılmıştır. Bir infinity havuz bütçesi bu üç disiplinin kalemlerinin toplamıdır ve havuz yapımı teklifi de bu üç başlığın ayrı ayrı yazıldığı bir belge olarak okunmalıdır.