Cezayir'de havuz yapımı: Akdeniz iklimi, deprem ve şartname

Ölçülen en yüksek sıcaklık 21 Temmuz 2023'te 48,7 °C, en düşük -3,3 °C'dir. Yıllık 685,2 mm yağış yalnız 64,5 güne düşer; en yağışlı aylar Kasım (102,7 mm) ve Aralık (86,4 mm), en kurak ay Temmuz'dur (1,5 mm). Yıllık güneşlenme 2.777,1 saat, ortalama bağıl nem yüzde 67'dir; kar çok nadirdir, son kar 2012'de yağmıştır.

Tablonun havuz mühendisliği açısından iki belirleyici satırı Kasım ve Ağustos'tur. Kasım'da 102,7 mm yağışın az sayıda güne düşmesi, taşmalı havuzun denge deposuna ve çevre drenajına yağış hacmi eklenmesini gerektirir. Ağustos'ta 32,9 °C ortalama en yüksek sıcaklık ve yüksek güneşlenme, suyu 30 °C'nin üstüne taşır ve stabilizatörsüz kloru tüketir; Sahra'dan esen sıcak rüzgâr (siroko) toz taşıyarak filtre yükünü artırır.

2.266 kişi öldü, 10.261 kişi yaralandı, yaklaşık 200.000 kişi evsiz kaldı; 1.243'ten fazla bina tamamen ya da kısmen yıkıldı ve toplam hasar 5 milyar dolara ulaştı. Yalnız başkent Cezayir'de yaklaşık 400 ölüm kaydedildi; deprem Balear Adaları'nda teknelere zarar veren 3 m'lik bir tsunami üretti. Bina yıkımlarında yetersiz deprem mühendisliği standartlarının payı büyüktür.

Havuz gövdesi için karşılığı, Türkiye'de İzmir ve İstanbul için uyguladığımız kuralların Cezayir'de de geçerli olmasıdır: su dolu gövde deprem sırasında hem kendi kütlesi hem çalkalanan suyun yüküyle salınır; bina, teras ya da istinat duvarına rijit bağlanırsa birleşimde çatlar. Gövde ile yapı arasında elastik dolgulu, su tutucu bantlı deprem derzi bırakılır; boru geçişleri esnek kılıf ve kompansatörle yapılır; denge deposu gövdeyle aynı radye üzerinde ya da esnek bağlantıyla yerleştirilir. Cezayir'in kendi deprem yönetmeliği (RPA) projeye esas alınır ve statik hesap yerel mühendis onayından geçer.

Pompa, filtre, ısı pompası, nem alma santrali, dozaj sistemi, paslanmaz merdiven ve aydınlatma armatürleri Türkiye'den ya da Avrupa'dan konteynerle gelir; gümrük ve uygunluk belgeleri projenin takvimine girer. Şartnamede her ekipman için marka, model, CE ya da eşdeğer belge ve yedek parça listesi yazılır; sahada eksik çıkan bir parça haftalarla ölçülen gecikme demektir. Bu yüzden konteyner listesi devreye alma listesinden türetilir ve yüzde 10 yedek parça payı eklenir.

İkinci başlık işgücüdür. Kaba inşaat ve kaplama Cezayirli ekiplerle yürütülür, tesisat, makine dairesi ve devreye alma Türk teknik ekibin denetiminde yapılır; şantiye dili Fransızca ve Arapçadır, proje notları iki dilde hazırlanır. Üçüncü başlık işletmedir: teslimden sonra havuzu yerel personel işletir, bu yüzden devreye alma eğitimi Fransızca ölçüm defteri, kimyasal saklama kuralı ve haftalık liste ile birlikte verilir; 14 ülkeye yaptığımız ihracatın ortak dersi, eğitimi olmayan teslimin altı ay içinde arıza çağrısına dönüşmesidir.

Su 30 °C'yi aştığında ısıtıcı kapatılır, gölgelendirme ve gece sirkülasyonu ile soğutulur; otel havuzlarında tersinir ısı pompası yazın soğutma modunda çalışır. Klor gün içinde bölünmüş dozla verilir; siyanürik asit için üst sınır ve kısmi su değişimi oranı şartnameye yazılır. Siroko günlerinde yüzey örtüsü kapatılır, filtre basıncı günlük izlenir ve ters yıkama sıklığı artırılır.

Makine dairesi bu iklimde ayrı bir hesap konusudur. 48,7 °C kayıt sıcaklığı olan bir şehirde kapalı makine dairesinin iç sıcaklığı pompa motorları ve elektronik dozaj için sınır değerleri aşar; havalandırma debisi, gölgede konumlanma ve motor sıcaklık sınıfı projeye girer. Kimyasal deposu pompa odasından ayrı, serin ve havalandırılan bir mahalde olur; sodyum hipoklorit sıcakta hızla bozunduğu için sezon içinde tüketilecek kadar stoklanır.

Fark, uç değerlerde ve lojistiktedir: Cezayir'in kayıt sıcaklığı Antalya'dan 2,6 °C yüksektir, ekipman ithal edilir, işletme yerel personele Fransızca devredilir. 1993'ten beri devreye aldığımız havuz projelerinde Cezayir, iklim açısından Türkiye'ye en yakın, lojistik açısından en çok planlama isteyen pazarlardan biridir.

Özet kural buradan çıkar: Cezayir'de havuz yapımı yerel deprem yönetmeliğine göre statik hesapla başlar, gövde bina ve spa kaplarından derzle ayrılır, denge deposu ve drenaj Kasım sağanağına göre boyutlanır, yaz işletmesi soğutma ve bölünmüş dozajla kurulur, konteyner listesi devreye alma sırasından türetilir ve teslim Fransızca işletme eğitimiyle biter.